Feries schoonvader had een droom, die mede door haar hulp werkelijkheid werd

SOTUTA DE PEON – ,,Mijn schoonvader had een droom. Wij hebben daar verdere invulling aan gegeven en nog meer mogelijk gemaakt”, zegt Ferie Kreuwel (55), direct na afloop van de tour over het immense landgoed. Zij en haar man William (57) zijn nu eigenaars van Sotuta de Peón, een hacienda nabij het Mexicaanse Mérida. Liefst 500 hectare meet het. Hier ontvangen ze dagelijks veel toeristen, op een zo authentiek mogelijk opnieuw opgebouwde plek. Het vormt inmiddels de enige functionerende henequén-hacienda uit de regio.

Ferie en William zijn zielsgelukkig. Het echtpaar werkt al jaren keihard om de hacienda tot een succes te maken en dat lijkt z’n vruchten af te werpen. Maar vooral privé is het nog nooit zo fijn gegaan tussen de twee. ,,We zijn eindelijk relaxed, het kan nu eigenlijk niet veel beter”, zegt Ferie.  

Hotelschool Zwitserland

De twee leerden elkaar kennen toen Ferie 21 jaar was. Zij studeerde hotelmanagement en ging hiervoor een jaartje naar Zwitserland. Door veel toeval, belandde ze met William in de klas. Er is een vonk en samen hebben ze al gauw grote plannen. ,,We wilden na onze studie door Frankrijk reizen. De taal leren en er werken”, vertelt ze. Tot dat telefoontje. Het is 1994, het is de vader van William. Hij vraagt hem terug te keren naar Mexico. ,,Hij runde een goedlopend hotel in Playa del Carmen en had hem nodig. Hij was toch klaar met de studie?” Zij was er nog nooit geweest, maar waagt de sprong en gaat met haar geliefde mee.

Ze treft er een paradijsje, aan de Caribische kust: het is de start van een nieuw leven, die ook weer niet zo van een leien dakje ging als het zich doet voorkomen. ,,In het begin wilde ik gillend weglopen. Die hitte, de taal, ik miste familie, alles ging door m’n hoofd. Ik mocht ook nog niet werken, het duurde erg lang voordat ik een vergunning kreeg. Terwijl juist dat zo belangrijk is: je moet zelf iets om handen hebben, om je thuis te kunnen voelen in een ander land.” Dat ze in die periode ook nog zwanger werd, hielp in eerste instantie niet. Ze vloog terug naar Nederland, om bij haar ouders te zijn. Toch keerde ze terug en ze bevalt van een gezonde zoon. Ze voeden hem tweetalig op. ,,Bij onze tweede, Jay, heb ik dat losgelaten”, grijnst ze.

Oude ruïne Sotuta de Peón

Waarom haar schoonvader wilde dat William terugkwam, had te maken met een project. Hij had jaren eerder een oude ruïne opgekocht, nabij Mérida. Het is er compleet vervallen, zoals er wel meer haciendas zijn in het gebied die niet meer voorstellen dan een paar stenen. Dit is Yucatan. Ooit was dit het gebied van de henequén. Het ‘groene goud’, waar het schiereiland schathemeltje rijk van werd. Een nieuwe techniek als nylon kwam echter op en de handel stagneerde. Het bijzonder sterke natuurproduct raakte in verval, hoewel William er nog altijd van overtuigd is dat men het toen veel te snel opgaf. Volgens hem had het kunnen blijven bestaan.

De oorspronkelijke droom van schoonvader: de hacienda opnieuw opbouwen, om het te laten herleven. Hij zocht oude machines bij elkaar, repareerde deze, maar voegde bijvoorbeeld ook irrigatiesystemen toe. Daar had hij een bedrijf in, die leverde aan de overheid. Hij zag deze hacienda dan ook als een soort showcase voor vertegenwoordigers.

Ferie’s schoonmoeder verzamelde in de tussentijd allerlei oude spulletjes, om een soort museum te creëren. De wederopbouw kostte het echtpaar jaren en dat in economisch zware tijden. Puinruimen. Muren stutten. Dakconstructies reconstrueren. Machines uit elkaar halen. Stap voor stap, beetje bij beetje. En het wordt mooier en mooier.

Dure hobby

Hij wilde een hacienda laten zien, zoals het ooit was. Met de schoonheid en de schaduwkanten. ,,Soms belde hij op, omdat er weer geld nodig was voor de aanschaf van een oude machine. Ik zei: pap, je hebt een leuke hobby, maar wel een hele dúre hobby”, grijnst William.

Langzaam maar zeker trekken William en Ferie ook naar Mérida, naar de hacienda. Ze nemen het over. Met frisse ideeën: want hoe van deze dure hobby een winstgevend project te maken? Simpel: toeristen, zonder afbreuk te doen aan het originele idee. Geen Disney-experience, maar laten zien hoe het er hier vroeger aan toe ging. Hoe het er hier vroeger uitzag.

Het verhaal dat de gids hier vertelt, gaat over de daadwerkelijke oorsprong van deze plek. De schatrijke familie Peón die hier startte en her en der nog wel meer haciendas had. Er zijn hier vele cenotes in de buurt en deze tour brengt de toeristen ook naar zo’n cenote. Met een treintje, getrokken door twee paarden. Juist, zoals dat vroeger ook al ging. Tussen de diverse gebouwen ligt spoor, afkomstig uit Frankrijk.

Gastronomie

Op het terrein hebben ze inmiddels een hotel gebouwd. Of nou ja, dertig cabañas, in hacienda-stijl. Sommigen geheel vrijstaand, anderen twee-onder-een-kap. Er bevinden zich twee restaurants op het terrein, waar zuiver Yucateeks wordt gekookt. Met de wereldberoemde cochinita pibil triomfantelijk op het menu. Dat wordt hier gemaakt. In de grond. Op de klassieke manier. ,,Onze chef komt uit dit dorp. Hij begon als schoonmaker in onze keuken in Playa del Carmen en heeft alles geleerd van onze chefs daar. We hadden er eerst een Spaanse chef, toen een Fransman. Onze huidige chef was zo leergierig en zo trouw en bewees zich meer en meer als een geweldige kok. Ik kan je garanderen: hij maakt de beste paella.”

Ferie grijnst. Ze hebben hier tachtig man in dienst. Voor het hotel. Voor de dieren, de meerdere paardenstallen. Voor het onderhoud van de velden. Voor de tours. De omgang met personeel was iets dat ze samen echt moesten leren. ,,Dat is zo anders dan in Nederland. Ze doen alles voor je, zijn flexibel, zijn trouw, denken mee. Je moet daarin wel heel zacht zijn en ook geduldig. Wat je vandaag wilt, kan best een tijdje duren. Ik heb wat dat betreft hier echt geleerd om daar niet al te stresserig over te zijn. Deze mensen komen uit de omgeving en we zien ze niet als personeel, maar als familie.”

Vanuit hun kantoortje in Mérida is het mogelijk om naar de hacienda te komen; het is een uurtje rijden. Een dagje Sotuta de Peón is niet direct een spektakel. Het is onthaasten in een bijzonder rustiek terrein. Het is leerzaam, niet schreeuwerig. Je voelt een ongekende luxe en rijkdom, zonder dat het pocherig is. Dichtbij de kern, dichtbij de natuur en toch van alle gemakken voorzien. In het hoogseizoen ontvangen ze hier gemakkelijk 150 toeristen per dag. Driemaal per week arriveert er een cruiseschip in Progreso, waarop de passagiers hier een kijkje komen nemen.

Huwelijken en priesters

Na Pasen begint het laagseizoen. Dan is het hier ziedend heet, wat ook te merken valt aan het aantal toeristen. ,,Dat geeft soms wel wat stress”, erkent Ferie. En dus staat men open voor andere manieren. Er zijn bruiloften. Personeelsuitjes. En sinds kort ontvangen ze zelfs met regelmaat priesters, die hier bijeenkomsten organiseren. ,,Ze vroegen of ik een airco in de kapel kon installeren, dat heb ik inmiddels gedaan”, grijnst William.

Het echtpaar woont hier ook, in de hacienda zelf. Met hun twee zoons. De oudste spreekt goed Nederlands en begint langzaam zijn eigen ideeën te implementeren. Bij het restaurant van het hotel ligt een groot zwembad en deze plek heeft iets meer die loungevibe. Ideetje van hem. ,,We praten veel en zijn het natuurlijk lang niet altijd met hem eens, maar dat was mijn vader ook niet met ons. We blijven praten en blijven zoeken naar manieren om continuïteit te brengen aan deze plek. En daar horen ook frisse ideeën bij.”

Verantwoordelijkheid

Het is allemaal hard werken, erkent Ferie. Een grote verantwoordelijkheid ook. Het gebied vergt onderhoud en iets als een pandemie is niet erg fijn als je zoveel mensen in dienst hebt. ,,We hebben toen veel keuzes gemaakt. Het grappige was dat onze belangrijkste inkomstenbron toen de henequén was. Daar is nog altijd markt voor en en groothandel was toen een goede klant. Maar we hebben toen wel besloten om heel dichtbij onszelf te blijven. We verkleinden het menu en maken nu meer het eten dat bij deze regio past. Daar zijn we oprecht trots op. En alle mensen die hier werken, hebben meerdere taken en meerdere werkzaamheden. Zo voelt het echt als familie.”

Dikwijls komt haar schoonvader nog eten op de hacienda. En observeert hoe het er nu aan toe gaat, met zijn project. Ziet hoe de nieuwe generatie ook met ideeën komt. Vooralsnog blijft alles dichtbij de kern. ,,Dat is ook wel weer het uitdagende van werken in Mexico. Alles gaat traag. Het is nooit morgen geregeld. Je leert hier echt geduld te hebben.”